สภาร้อยเกาะ

เอ็นซีที 18 พฤษภาคม 2551 : เวทีสมุยใหม่ไม่คึก มีแต่ชาวบ้าน นักวิชาการ  ส่วนว่าที่ผู้สมัคร สท. - นายก ไม่เข้าร่วมวง แซวคงออกหาเสียงเตรียมเลือกตั้งที่ยังไม่รู้ว่าจะมีเมื่อไหร่  ผู้บรรยายเสนอให้มองพ้นกรอบกฎหมายที่กำหนดรูปแบบท้องถิ่นไว้แค่เทศบาลนคร  ระยะยาวสรรหารูปแบบด้วยตัวเองอย่าให้มหาดไทยชี้ขวาหันซ้ายหัน  ส่วนปลัดอาวุโสแหวกแนวเสนอให้ลองดูภูเก็ต  แยกเป็นเทศบาลเล็กๆอาจจะดีกว่า


วันนี้เวลาประมาณ 9.30 น. ที่ห้องประชุมสภาเทศบาลตำบลเกาะสมุย สมาคมสมุยได้จัดบรรยายในหัวข้อ "สมุยใหม่" คิดใหม่ ทำใหม่ ใครเป็นผู้กำหนด  ให้สมุยเป็นเมืองท่องเที่ยวสมบูรณ์แบบ  โดยมี ผศ.ดร. ปกรณ์ ปริยากร  คณะบดีคณะรัฐประศาสนศาสตร์ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (NIDA)  ศ.ดร.กฤษ เพิ่มทันจิตต์  และตัวแทนจากสำนักงานอัยการ เป็นผู้บรรยาย  มีผู้สนใจเข้าร่วมฟังประมาณ 40 คน


ศ.ดร.กฤษ เพิ่มทันจิตต์ ได้ยกรูปแบบการปกครองรูปแบบพิเศษของพัทยาเป็นตัวอย่าง  โดยกล่าวว่าเป็นรูปแบบการปกครองท้องถิ่นที่ได้ต้นแบบจากสหรัฐอเมริกา  โดยนายกเมืองจะทำหน้าที่เป็นเพียงประมุขของเมืองเท่านั้น ส่วนอำนาจการบริหารจัดการอยู่ที่ ปลัดเมือง  ซึ่งเป็นนักบริหารเมืองมืออาชีพที่ได้จากการว่าจ้าง  อย่างไรก็ตามรูปแบบนี้ไม่ประสบความสำเร็จเนื่องด้วยมี "ปัจจัยแทรกซ้อน" ที่ไม่อาจควบคุม


ดังนั้น หากสมุยจะหารูปแบบการปกครองที่เหมาะสมก็ควรให้ความสำคัญกับประเด็นนี้  ส่วนรูปแบบใดที่เหมาะสมนั้น คงต้องดูที่ปัญหาและเงื่อนไขต่างๆว่า  สมุยมีลักษณะอย่างไรและต้องการอะไรบ้าง  เช่น ประเด็นเรื่องการจัดเก็บรายได้ หากต้องการเก็บรายได้จากผู้ที่เข้ามาลงทุนในสมุยแต่เสียภาษีที่ส่วนกลาง  จะทำอย่างไร  รูปแบบเทศบาลเมืองหรือนครทำได้หรือไม่  ถ้าทำไม่ได้จะแก้ข้อจำกัดนี้อย่างไร


ผศ.ดร. ปกรณ์ ปริยากร  เสนอให้มองพ้นกรอบกฎหมายเรื่องเทศบาลเมืองหรือเทศบาลนคร  เพราะขณะนี้พื้นที่ที่ที่ลักษณะใกล้เคียงกับเกาะสมุยเริ่มมีปัญหา เช่น เกาะช้าง ภูเก็ต หรือพัทยา      เกาะสมุยมีศักยภาพเพียงพอที่จะดูแลตัวเอง  แต่ต้องมีรูปแบบการปกครองที่เหมาะสมที่จะจัดการเมือง  ซึ่งกรอบการบริหารท้องถิ่นเดิมที่จำกัดรูปแบบอยู่ที่เทศบาลนครไม่อาจตอบสนองปัญหาได้ 


ดังนั้นในระยะยาวจึงควรร่วมกันมองหารูปแบบการปกครองที่เหมะสมกับเกาะสมุย  โดยไม่ควรให้กระทรวงมหาดไทยเป็นผู้กำหนด  เพราะเป็นไปไม่ได้ที่คนในกระทรวงจะรู้จักและเข้าใจพื้นที่ได้ดีเหมือนคนในท้องถิ่น  ภาคประชาสังคมจะเป็นกลไกสำคัญในกระบวนการนี้    ส่วนปัญหาเฉพาะหน้าเรื่องการยกฐานะ ก็คงปล่อยให้เป็นไปตามกระบวนการที่กฎหมายกำหนด ไม่ว่าจะยกฐานะเป็นเทศบาลเมืองหรือเทศบาลนครก็ตาม


หลังจากนั้นจึงได้เปิดให้ผู้เข้าร่วมประชุมได้ซักถามแลกเปลี่ยนความเห็น  โดยนายโพธิ์ เพชรแก้ว อุปนายกสมาคมสมุยได้ถามว่า จะทำอย่างไรให้ผู้ที่มีวิสัยทัศน์ มีความรู้สามารถเบียดเข้ามาในเวทีการเมืองได้ เพราะกลุ่มเดิมผูกขาดไม่เปิดโอกาสให้คนใหม่เข้าไปได้  โดยปัจจัยที่มีส่วนกำหนดผลเลือกตั้ง คือ เงิน ความเป็นพี่น้อง และการพาไปเที่ยว


ต่อคำถามนี้ ผู้บรรยายได้เสนอว่า  หากภาคประชาสังคมเข้มแข็ง ช่วยตรวจสอบทัดทาน  ก็จะสามารถคานอำนาจกับนักการเมืองที่ผ่านการเลือกตั้งได้  ซึ่งความเข้มแข็งนี้ต้องใช้ระยะเวลาในการสั่งสม


ในขณะที่ปลัดอาวุโสได้เสนอให้พิจารณาภูเก็ต ซึ่งเป็นเกาะเหมือนสมุย แต่ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหลายองค์กร ทำให้สามารถดูแลได้ทั่วถึง เทศบาลแต่ละแห่งดูแลพื้นที่ไม่มาก  ก่อให้เกิดการแข่งขันในการทำงาน    เทียบกับสมุยซึ่งเป็นเทศบาลเดียวทั้งเกาะ มีพื้นที่ประมาณ 250 ตารางกิโลเมตร และไม่ได้มีเฉพาะพื้นที่เมือง แต่รวมถึงเกาะแก่งและภูเขา ซึ่งยากแก่การดูแล


สำหรับประเด็นี้ ผศ.ดร. ปกรณ์ ปริยากร ให้ความเห็นว่าข้อเสนอของปลัดฯ ชวนให้ตั้งคำถามถึงเรื่องการกระจายอำนาจ ซึ่งการแบ่งเป็นหลายเทศบาลทำให้ดูแลพื้นที่ได้ดีกว่า  ใกล้ชิดปัญหามากกว่า    แต่อย่างไรก็ตามต้องอย่าลืมว่าสมุยและภูเก็ตมีพัฒนาการไม่เหมือนกัน  สำหรับสมุยการแยกเป็นเทศบาลย่อยๆ อาจก่อให้เกิดความแตกแยกได้ ในขณะที่ข้อจำกัดของรูปแบบการปกครองท้องถิ่นในแต่ละแบบก็มีอยู่ แต่อาจไม่ได้มีการพูดถึง